Laibach
U VAZDUHU · kolumna

Laibach su uvek bili zainteresovani za moć, manipulaciju i medije. Preuzimajući imidž totalitarizma i proglašavajući sebe političarima, a politiku najvećom umetnošću, zapravo su koristili slične medijske strategije političke manipulacije, ali za kritiku moći.

Pre toga tumačeni kao provokatori i rušitelji jugoslovenskog socijalizma, Laibach su, na kraju kratkog 20. veka i s početkom novog doba informacije, objavili albume Kapital i NATO, vrlo dobro prepoznavši šta su nove prakse moći i jezgra najveće medijske pažnje. Na Kapitalu su objavili pesmu Ekonomija je mrtva, izvorno naslovljenu na nemačkom, dok su NATO činile isključivo obrade poznatih pesama o ratu.

Usred krvoprolića u bivšoj Jugoslaviji, u trenutku ozbiljnijeg uključivanja NATO-a u sukob, nije moglo biti dileme šta je najpoznatiji slovenački bend inspirisalo na takav potez. Uostalom, album je počinjao kompozicijom Gustava Holsta Mars, donosilac rata, čiji je naziv kod Laibacha izmenjen u NATO, tako da poruka postaje vrlo jednostavna, a glavna Holstova tema nafilovana elektronikom, body bitovima i tipičnim techno ukrasima.

I druge obrade bile su ratnorazaračke: War, protestna soul pesma iz šezdesetih, takođe vrlo jednostavne poente i refrena „War / What is it good for?/ Absolutely nothing“, pretvorena je u minimalističku plesnu stvar sa epizodama neoklasične i vagnerijanske orkestracije, dok su u tekst umetnuti akronimi i nazivi organizacija nove korporativne i medijske moći: IBM, CNN, GM… Ljigavi hit Final Countdown mekog hevi-metal benda Europe dobio je potpuno zlokobne konotacije, kao i In the Army Now sastava Status Quo i Dogs of War Pink Floyda, dodavanjem vrištanja i horskih pratećih vokala sa koralnim deonicama, a kontekst potcrtan grubim, tipično istočnoevropskim izgovorom engleskog, kojim je pevač Milan Fras isticao ključna tekstualna mesta: „Ovo je poslednje odbrojavanje“, „Granate eksplodiraju iznad tvoje glave, beži iz kreveta ako želiš da preživiš“, „Ceo svet je bojno polje, Svet je samo jedan i razorićemo ga“…

Vizija sveopšteg rata kulminirala je u Alle Gegen Alle, pesmi nemačkog sastava DAF, u opisu uniformi i mahnitog plesa smrti u kojem ratuju „svi protiv svih“. Pesma Indian Reservation, o ubijanju i raseljavanju Indijanaca, i nametanju engleskog jezika njihovoj deci, pretvorena je kod Laibacha u National Reservation, čime su te nasilne prakse jasno povezane sa istočnom Evropom, jer su i Čirokiji iz originala pretvoreni u „Istočna plemena“ i „Istočne narode“. No, iako je bila dominantno kritična prema NATO-u i Evropi, obrada kompozicije Stanislava Biničkog Marš na Drinu postavljala se kritički, imajući u vidu rat u Bosni,  i prema srpskoj ulozi u njemu. Na kraju provokacije i tematizovanja rata i novih odnosa moći, Laibachovi koncerti u tom periodu održavani su pod nazivom „Okupirana Evropa NATO turneja“, a istorijski koncert održan je u Sarajevu na dan okončanja Dejtonske konferencije.

Laibach su tokom devedesetih objavili i ploču sličnog koncepta, ali posvećenu religiji, potom neke važne stare snimke, čime su stekli svetsku slavu i utvrdili svoju karijeru i imidž. Ipak, album NATO smatram centralnim za njihovu karijeru iz tih godina, ali i prilično paradigmatičnim za čitavu poetiku Laibacha u periodu od Opus Dei, a sve posle njega ponavljanjem iste fore čiji je uspeh zavisio od zanimljivosti političkog uloga. Doduše, ovogodišnji album Spectre kao da je deo neke nove priče: iako politika u njemu nema tu moć kao nekada, barem umetnost originalnih pesama nije loša. Za promenu.

Disanje Ivan Tokin: Disanje Prozor u dvorište Prozor u dvorište: Laku noć, prijatno Džoni Keš Žena na ivici nervnog sloma: Izgubljena pesma, izgubljena žena Voodoo Popeye Populizam: Najbolje devedesete/Voodoo Popeye „Voodoo Epopaye“ · ·