Sava Šumanović, Pijana lađa, 1927. Kolekcija MSUB
KULTURA · art

U izložbenim prostorima Muzeja istorije Jugoslavije, jedne od retkih institucija koja tokom određenog godišnjeg perioda, i pored nedostatka nekih od osnovnih infrastrukturnih preduslova, ali zbog elementarnih prostornih mogućnosti, još uvek može da primi značajne izložbene projekte (setimo se izložbe organizovane krajem prošle godine „Novi pogledi u kineskoj savremenoj umetnosti“), do 18. maja publika ima jedinstvenu priliku da pogleda izbor sto dela najznačajnijih autora jugoslovenske i srpske umetnosti od 1900. do 1945. godine, iz Muzeja savremene umetnosti u Beogradu.

Iz samog naziva izložbe bilo je jasno da će organizacija postavke biti zasnovana na doživljaju pojedinačnih dela, bez ambicije novih puteva interpretacija naše moderne, odnosno intervencija u velike narative naše moderne umetnosti. Izuzev ispisa naziva izložbe i imena svih predstavljenih autora, postavka ne podrazumeva bilo kakve druge smernice, zbog antologijskog karaktera izloženih radova.

I, zaista, široki tok naše moderne u prvom segmentu izložbe pratimo putem dela koja upućuju na niz pojava i poetika, od impresionizmai panteističkog optimizma Milovanovića, Miličevića i Murata, zaokupljenih prirodom, dnevnom svetlošću, življom bojom i potezom, preko misticizma mediteranskog sunca i kontemplativne senzacije u delu Mališe Glišića, uživajući u gustoj pasti položenoj špahtlom, preko slovenačkog impresionizma Riharda Jakopiča, simbolizma Emanuela Vidovića, do dela najkrupnije figure i utemeljivača moderne kod nas Nadežde Petrović, u delima u kojima kovitlaju strast, široki gest i unutarnji nemir ekspresionizma, kojima se prevratnički suprotstavlja merilima jedne male sredine.

UTICAJI

Na delima Šumanovića, Milunovića, Vilka Gecana,Toneta Kralja tokom dvadesetih godina prošlog veka pratimo uticaj sezanističkih i kubokonstruktivističkih tendencija s naglašenim interesom za oblik i strukturu, a prve primere apstraktne umetnosti kubofuturističke i ekspresionističke orijentacije u delima Milana Konjovića i Jovana Bijelića.

Dela Živorada Nastasijevića i Vase Pomorišca, predstavnika umetničke grupe Zograf (nedavno je u Galeriji-legatu Milice Zorić i Rodoljuba Čolakovića bila postavljena izložba o ovoj grupi), upućuju na puteve upliva osobenosti srpske likovne tradicije, nakon čega dolazimo do čudesnog segmenta izložbe, kad su naši umetnici uveli stvaralački nemir i misao naše sredine u orbitu svetskih tokova, odnosno jedan veliki svetski pokret u našu malu sredinu.

Pokret nikao iz krize savesti koju je na svim duhovnim područjima izazvao imperijalistički svetski masakr, rezultira radovima pune velegradske kakofonije, ironičnih reklama, tipografske smelosti, bulevarske vrtoglavice, subverzije i dinamizma u delima Bora, Matića, Ristića, Vuča, te nadrealizma Radojice – Noe Živanovića.

Vraćanje tradiciji s iskustvom nadrealizma i metafizičkog slikarstva Milene Pavlović Barili, koja je stvarala u zamršenom spletu simbola i pripadala internacionalnoj sceni, otelotvoreno je ispovednim tonom plemenite ženske mekote.

NEDOUMICE MODERNIH VREMENA

Ponovno vraćanje boji i gestu u četvrtoj deceniji 20. veka i podavanje snažnim životnim nagonima u delima Jovana Bijelića, Ignjata Joba, Milana Konjovića, Petra Dobrovića, Save Šumanovića, Zore Petrović, odziv na kovitlace životnih tokova, snagu ovozemaljskog i tragičnog, predstavljaju dela u kojima se prelamaju osnovne nedoumice modernih vremena, dok nakon razmahnutosti ekspresionizma, s intimizmom i poetskim realizmom Radovića, Čelebonovića, Tartalje, enterijeri postaju produžena intimnost unutrašnjeg bića umetnika.

Najzad, radovi Krste Hegedušića, Marijana Detonija, Vinka Grdana, okupljenih oko grupe Zemlja, kao i Đorđa Andrejevića-Kuna, Đurđa Teodorovića i Mirka Kujačića, u okviru grupe Život, uz predstavljanje socijalno angažovanih grafičkih radova iz mapa Sergije Glumca, mape Krvavo zlato, Đorđa Andrejevića-Kuna, Antuna Zuppe, Arpada Balazsa, između ostalih(s kojima se beogradska publika detaljno mogla upoznati na izrazito vrednoj izložbi posvećenoj socijalnoj grafici priređenoj u Legatu Milice Zorić i Rodoljuba Čolakovića početkom 2013. godine), skicozno navodeći, zaokružuju pregled ključnih pojava koje su obeležile naznačeno razdoblje jugoslovenskog i srpskog modernizma.

Jedinstvena prilika za novu, mladu publiku da se prvi put upozna sa značajnim delima iz kolekcije Muzeja savremene umetnosti, za ponovni „priključak“ s delom stare „izgubljene“ publike, te za mogućnost nadziranja razvoja sopstvene misli, negovanja perceptivne osetljivosti i kvaliteta susreta s antologijskim umetničkim delima.

Muzej istorije Jugoslavije (Botićeva 6)

Ivana Popov Izložba Ivane Popov u galeriji Remont Sebastian Garcia Huidobro Otvaranje izložbe LIVING SYSTEMS čileanskog umetnika Sebastiana Garcije Huidobra Prvi podvodni muzej na svetu: Jason deCaires Taylor Prvi svetski muzej na dnu okeana Ksenija Kovačević, Mekušac, 2007. fotografija Ksenija Kovačević: Communication Breakdown · ·