Kapetan Mišino zdanje
U VAZDUHU · flešbek

Zgrada koju danas zovemo Kapetan Mišinim zdanjem u svoje vreme bila je pravo arhitektonsko čudo Beograda, svojom lepotom kontrastirala je okolnim turskim udžericama i brojnim džamijama, i na svojevrstan način odredila ono što danas smatramo užim gradskim jezgrom.

Piše: Milorad Stokin

Velelepna zgrada na Studentskom trgu prvobitno je trebala imati sasvim drugu namenu, a te planove osujetila su politička previranja tadašnje Kneževine Srbije. Naime, dunavski kapetan Miša Anastasijević uložio je pravo bogastvo u zidanje ovog zdanja, kako bi ono postalo srpski kneževski dvor u kome bi stolovala njegova najmlađa ćerka Sara. Prema njegovom planu ona je trebalo da se uda za Karađorđevog unuka Đorđa, koji bi nasledio aktuelnog kneza Aleksandra (oca budućeg kralja Petra I) u čije je zbacivanje kapetan Miša uložio ni manje ni više nego sto hiljada dukata. Smena dinastija krajem 1858. godine, kada je izgradnja već poodmakla, osujetila je ove planove i kapetan Miša je odlučio da zgradu zavešta „otečastvu“ za smeštaj više kulturnih i prosvetnih ustanova.

Zgrada je izgrađena 1863. godine prema nacrtu češkog arhitetkte Jana Nevole, koji je tada boravio u Srbiji i bio glavni inženjer u građevinskom odeljenju Popečiteljstva vnutrenih dela. Nevola je zgradu projektovao kao mešavinu gotičkog, renesansnog i klasičnog stila, uz obilje ukrasa izrađenih od terakote i drugih materijala koji su dopremljeni iz inostranstva. Stoga nije ni čudo što je zdanje savremenike asociralo na velelepne venecijanske palate. Zgrada je u svoje vreme dominirala panoramom Beograda i sve do početka 20. veka bila najviša, pa je njen krov poslužio da se na njemu nađe vatrogasna osmatračnica, kao i mesto sa koga su snimljene prve panoramske fotografije skromno izgrađenog Beograda.

Zgrada je imala mnoge namene, u njoj je bila smeštena Velika škola, Gimnazija, Ministarstvo prosvete, Realka, Narodna biblioteka, Narodni muzej… Njena prosvetna i kulturna funkcija simbolično se javila i kroz dve skulpture koje krase fasadu zgrade: Apolon sa lirom i Minerva sa kopljem i štitom. Nepune dve decenije od izgradnje došlo je i do prvih prepravki i proširenja, a današnji izgled dobila je 1905. godine kada je Velika škola prerasla u Univerzitet. Kako je zdanje imalo prvu velelepnu svečanu salu ona je postala stecište na kome su se odigrali brojni istorijski događaji poput zasedanja Skupštine i prve izložbe kopija fresaka srpskih srednjovekovnih manastira, što je za Srbiju tog vremena bio veliki kulturološki iskorak.

Prva oštećenja zgrada je doživela još za vreme izgradnje, tokom bombardovanja Beograda 1862. godine, kada je bila prva na udaru turskih topova smeštenih u unutrašnjosti Beogradske tvrđave. Tokom srpsko – turskih ratova (1876-1878.) u njoj je bila smeštena vojna bolnica u kojoj su se oporavljali ruski dobrovoljci, pa su tu smestili i jednu prenosnu kapelu u kojoj su vršena bogosluženja. Tokom Velikog rata zgrada je granatirana sa austrougarske strane pa je pretrpela velika oštećenja, porušeno joj je jedno krilo, uništen vredan mobilijar, kao i umetnička dela koja su krasila enterijer.

Najveći značaj ove zgrade verovatno se ogleda u tome što je ona svojim položajem odredila trase nekoliko ulica današnjeg centralnog jezgra Beograda, a prema prvom urbanističkom planu Beograda koga je 1867. godine izradio Emilijan Joksimović. U zgradi Kapetan Mišinog zdanja danas je smešten Rektorat beogradskog Univerziteta, uključujući i jedan deo Filozofskog fakulteta. Godine 2013. fasada zgrade je kompletno restaurirana i bila spremna da zasija punim sjajem na obeležavanju svog 150. rođendana.

ludnica Zbog čega su sve žene smeštane u ludnicu u 19.veku Vlaho Bukovac "Velika Iza" CM retro kutak: Kako je prostitutka promenila život Vlaha Bukovca rc Fotografije Marilyn Monroe koje su prodavane za 10 dolara mt Mobilni telefoni naše mladosti ·