dan vredan veka, s fejsbuka muzeja jugoslavije, foto Predrag Todorovic 3
KULTURA

Nakon duge decenije zatvorenih vrata dve najveće muzejske institucije Beograda i Srbije, glad za izložbama nam je samo rasla. Na izmaku je prva godina kako ove dve fundamentalne muzejske kuće u Beogradu ponovo rade, a u međuvremenu su se i još po neke otvorile. Slobodno praznično vreme prava je prilika da zavirimo u to šta se u njima dešava, kao i koje su još zanimljive izložbe.

Narodni muzej

Narodni muzej u Beogradu bio je zatvoren više od 15 godina. Njegova vrata biće otvorena tokom čitavog perioda praznika, u skladu s redovnim radnim vremenom muzeja, osim prvog januara, i uz skraćeno radno vreme 6. januara. Ova institucija od nacionalnog značaja vrata je otvorila stalnom muzejskom postavkom na 5.000 kvadratnih metara izložbenog prostora, na tri nivoa renoviranog zdanja. Predstavljen je čitav fond Narodnog muzeja, pažljivo odabrani eksponati koji obuhvataju dugački hronološki opseg, od dalekog paleolita sve do umetnosti 20. veka.

Sredinom decembra Narodni muzej u Beogradu predstavlja prvu međunarodnu tematsku izložbu Sva lica kulture. Slikarstvo i život učenjaka drevne Kine. Izložba prikazuje daleku kulturu, i u vremenu i prostoru, te predstavlja gostujuću izložbu Nacionalnog muzeja Kine u Pekingu. Temeljena na kineskoj istoriji i filosofiji, ova izložba prikazuje civilizacijsko nasleđe kineske kulture u kojoj su učenjaci činili elitni društveni sloj svojstven drevnoj Kini, oslonac političkog, moralnog i građanskog života. Sa preko stotinu eksponata izložba približava domaćoj publici domete tradicionalnog kineskog slikarstva, kaligrafije, keramike, izrade tekstila i brojna znanja i veštine kojima su kineski literati morali da vladaju.

Muzej savremene umetnosti

U drugoj kući koja je svoja vrata napokon otvorila – Muzeju savremene umetnosti, pored stalne postavke otvorene s otvaranjem renovirane zgrade muzeja početkom decembra, predstavljena je izložba Dragana Petrovića Veseli svet. Izložba fotografa i snimatelja Dragana Petrovića elaborira njegova najznačajnija dostignuća, prikazujući radove koji su nastali u periodu od početka osamdesetih do kraja devedesetih godina XX veka. Značaj ove izložbe je da pored osobene estetike koju donosi ističe i potrebu sistematičnijeg posvećivanja domaćoj fotografskoj produkciji i njenoj reprezentaciji u okviru umetničkog sistema delovanja, kao i značaju fotografije kao jednog od najzastupljenijih umetničkih delovanja danas.

Istovremeno, takođe na Novom Beogradu ali u sasvim drugačijem ambijentu, u bloku 45, kroz sličnu ali ipak drugačiju temu, fotograf Srđan Veljović izlaže svoju seriju fotografija iz perioda osamdesetih godina. Izložbi prikladno nazvanoj Osamdesete/diferencirana susedstva/blok 45 – blok 70 prethodila je samostalna Veljovićeva izložba Devedesete, te je zanimljivo poređenje ova dva vremenski bliska a duhom potpuno različita perioda kroz medij fotografije i lične perspektive autora. Kako se u najavi izložbe ističe, ona prikazuje „insajderski pogled na odrastanje jedne od poslednjih bezbrižnih generacija SFRJ“, i to u novobeogradskim blokovima.

Muzej Jugoslavije

Godina na izmaku beleži važan jubilej povodom koga je otvorena izložba Dan vredan veka Muzeja Jugoslavije. Stogodišnjica ujedinjenja Srba, Hrvata i Slovenaca u jednu državu, zbog radova na objektu Muzeja Jugoslavije otvorena je u drugoj simboličnoj zgradi, Palati Srbije na Novom Beogradu, znanoj kao SIV. Izbor objekta u kome je prikazana izložba dok je muzej pod rekonstrukcijom naravno nije slučajan. Mnogo je zajedničkih imenitelja ova dva važna zdanja, a svakako među prvima koji se nameće jeste isti arhitekta – Mihailo Mika Janković. Takođe, oba objekta su značajni objekti beogradske i jugoslovenske modernističke arhitekture, a organizatori izložbe su poveznicu videli i u činjenici da je Palata Srbije, odnosno Zgrada Saveznog izvršnog veća, otvorena 1961. godine, kad je ugostila Prvi samit nesvrstanih, dok je Muzej 25. maj otvoren godinu dana kasnije, i to povodom obeležavanja sedamdesetog rođendana Josipa Broza Tita.

Izložba Dan vredan veka otvorena je s namerom da se publici približe okolnosti pod kojima je nastala država koja je „imala prosečan životni vek čoveka“. Takođe, izložba približava nastajanje Jugoslavije kao čina kome je prethodilo dugogodišnje zalaganje kulturne i intelektualne elite za ujedinjenje Južnih Slovena, kao i koliko su se vizije stvaranja jugoslovenske države razlikovale od jedne do druge interesne grupe i kroz različite periode. Važno je istaći i da je izložbu kroz pozajmicu predmeta i dokumenata pomoglo preko 50 ustanova iz zemlje i regiona, među kojima su i arhivske i muzejske institucije drugih bivših republika.

Radnički muzej Trudbenik

U trenutku slavljenja stogodišnjice nastanka Jugoslavije, otvoren je čitav muzej koji približava jedan sasvim novi i do sada nezastupljeni ugao kako izgradnje Jugoslavije, tako i sadašnjeg vremena. Radnički muzej „Trudbenik“ otvoren je u radničkoj koloniji nekadašnjeg preduzeća za građevinske i montažne radove „KMG Trudbenik“ na Konjarniku. Radničko naselje izgrađeno je davne 1959. godine, i iako preduzeća više nema, kao ni zemlje koju su brojni radnici preduzeća gradili, naselje predstavlja jedini dom za bivše radnike i radnice, i u njemu živi tridesetak radničkih porodica koje nemaju kuda. Upravo odatle i proizlazi potreba za ovakvim muzejom i on nastaje kao odgovor na potrebu da se neguje sećanje na dostignuća radništva i da se diskutuje o temama o sudbini društva i ekonomije tokom tranzicije i uvođenja kapitalizma.

Zanimljiv je i način formiranja ovog jedinstvenog muzeja. Radnički muzej nastaje iz zajedničkih snaga i napora samih radnika kompanije Trudbenik, brojnih studenata, te ljudi koji neumorno brane stanove bivših radnika, združene akcije „Krov nad glavom“. Združeni proces formiranja muzeja uticao je direktno i na njenu postavu koja ujedinjuje aktivističko, istorijsko i umetničko istraživanje. Umetnička podrška muzeju koji prezentuje borbu radničke klase osmišljena je kao intervencija u današnju perspektivu.

Muzej takođe nastaje iz potrebe radnika da se sačuva istorija preduzeća od zaborava, jer su upravo oni ti koji su doprineli svojom dugogodišnjom borbom za opstanak preduzeća. Istovremeno, on je posvećen ne samo radnicima Trudbenika, već svim radnicima koji su gradili zemlju koje više nema, a čija infrastruktura koju su upravo ovi radnici gradili i dan-danas čini osnov našeg funkcionisanja i naših života.


Izlozba NKN, foto Ivana masnikovic Antic (4) Nematerijalno kulturno nasleđe: Raznolika živa baština Vladislav Bajac LIK I DELO No. 5 „Tajanstveni život Vladislava Bajca“ Zvuk nemačke kulture Prag DZT(foto Janos Bakula) „Zvuk nemačke kulture“ u Beogradu Radka D Predstavljanje knjige „Novac od Hitlera“ sa Radkom Denemarkovom · · · · ·